. . .
Sanat Teorisi
  Ana sayfa >> Makaleler >> Makale ve Araştırmalar >> Makaleler >> Makale Oku

Makale Başlığı: Politik Sanatın Paradoksu

Politik Sanatın Paradoksu Yazdır twitter facebook

Yazar: Dyske Suematsu • Eklenme Tarihi: 17.02.2006 18:21:56 • Görüntüleme: 3.392
Özet:
[...]Politik sanat, 60`ların sonunda bir kavramsal sanat akımı olarak doğdu ve 90`lara kadar kuvvetli bir şekilde varlığını sürdürdü. Zirve noktasına 1993`te Whitney Müzesi `politik bienal`ini düzenlediği zaman ulaştığı söylenebilir. Ardından siyasal doğruluk yönünde bir ters hareket başladı. Sonra 11 Eylül geldi. Politika tekrar revaçtaydı...
Kelimeler:

Dyske Suematsu'nun WHITE PAPERS – "Paradox of Political Art" yazısının tercümesi.

Çeviren: DJ Enkidu http://djenkidu.blogspot.com

Orjinali için: http://www.dyske.com/index.php?view_id=816


Politik sanat eserleri, özellikle hiyararşik bir ahlak veya etik yapısına sahip olanları, benim için her zaman problemli olmuştur. Görsel olmalarını bir yana bırakırsak, bu eserler çeşitli sosyal ve siyasal kuruluşların yaptıkları sözlü söylevlere göre bir farklılık göstermezler. Sanat dünyasının küçük ve içine kapalı bir topluluk olduğunu göz önüne aldığımızda, bu tür bir siyasal evanjelizmin etkinliği tartışılır duruma gelmektedir. Bu yazıda sanatçı olmanın politik bir konum olarak geçerliliğini tartışacağım.

Politik sanat, 60'ların sonunda bir kavramsal sanat akımı olarak doğdu ve 90'lara kadar kuvvetli bir şekilde varlığını sürdürdü. Zirve noktasına 1993'te Whitney Müzesi 'politik bienal'ini düzenlediği zaman ulaştığı söylenebilir. Ardından siyasal doğruluk yönünde bir ters hareket başladı. Sonra 11 Eylül geldi. Politika tekrar revaçtaydı. Bu sadece benim kişisel algılamam olabilir, ancak İnternet'in sanatsal bir mecra olarak kullanılması da politik sanat üretimini teşvik etti. İnternet'in, doğası gereği demokratik ve küresel olması günümüzün uluslararası siyasetiyle yakından ilgili niteliklerdir. Sebep ne olursa olsun, politik sanattaki yeni patlamanın ağırlıklı olarak dijital sanat dünyasında cereyan ettiği görünüyor.

Hans Haacke gibi kavramsal sanatçıların 'kurumsal eleştiri' adını verdikleri uygulamalar çoğunlukla politikanın sanatla ilişkisi üzerinde duruyordu. Bizi sanata bakışın politik anlamları konusunda bilinçlendirdiler. Kaygıları sanatın politikası ile ilgiliydi, yalın politika ile değil. Bu tür sanat, siyasal evanjelizm değil, öz eleştiri olarak görülebilir. Tarihin bir noktasında, sanatla olan bu ilişki kayboldu, bir kavramsal sanat hareketi olan politik sanat tümüyle bir propaganda aracına indirgendi.

Günümüz politik sanatında gördüğüm en belirgin sorun, kendi deterministik doğasıdır. Sanat sık sık çarpıcı sorular sorar, ancak politik sanatın, ahlaksal motivasyonlarla ilintili ise, sorduğu sorular, soru kılığına girmiş ahlaki emirler haline gelir. Başka deyişle, bunlar retorik sorulardır. Böyle olduğunda, konuya doğru ve yanlış bakış açıları oluşmuş olur. Doğru cevap her zaman sanatçı tarafından sağlanmaktadır. Sanat eserinin temel oluşturduğu soru ve tartışmalar, cevabı ya desteklemek ya da reddetmek durumundadır. Eserin değeri de onun diyalektik sonucuna bağlıdır. Bu bakış açısından, izleyicinin politik sanat tecrübesi, gazetelerdeki köşe yazılarını okumaya benzer.

Politik sanatın daha az belirgin ama daha problemli yönü, politik bir sanatçı olmanın politik sonuçları konusundaki dikkatsizliktir. Politik argümanlarını etik üstünlük ile temellendiren bir kişi, bu üstünlüğü kanıtlamak konusunda etik olarak yükümlüdür. Bunu yaparken de her türlü yanlış yönlendirmeye neden olacak hareket ve ifadelerden kaçınmalıdır. Politikada, X ve Y partileri aralarında X'in ahlaki temellerine dayanarak bir anlaşma yapmışlarsa ve iki taraf da eşit haklar prensibine saygı gösteriyorlarsa, buradan X'in bu süreçte Y'yi ahlaki anlamda tatmin etmekle yükümlü olduğu sonucu çıkar.

Örneğin, eğer son Irak Savaşı Bush yönetimi tarafından ahlaki temellere dayandırılarak başlatıldıysa, yönetimin kendi ahlaki bütünlüklerini karşı fikirden olanlara gösterme şeklinde bir yükümlülüğü vardır. Örneğin, Halliburton'a sağlanan kazançlı kontratlar alenen yanlış yönlendirici olduğundan karşı tarafa yapılan bir saygısızlıktır ve ahlaki temellerin denetlenmesini imkansız kılar.

Aynı sebeple, eğer sanatçılar hükümetleri ve özel kuruluşları ahlaki temellere göre eleştiriyorlarsa, bunu yapma nedenlerinin kendi sanatsal kariyerlerinde yükselmek değil, yaptıklarına olan inançları olduğunu göstermekle yükümlüdürler. En nihayetinde sanatçılık da diğer iş alanları gibi bir iştir. Sanatçıların sosyal ve politik eleştiriden kaçacak şekilde ayrıcaklı bir konumda olduklarını farzetmek haksızlık olur. Eğer sanatçılar niyetlerinin bütünlüğünü kanıtlamak zorunda olmazlarsa bunu başkaları neden yapsın? Hükümet kuruluşlarının ve özel şirketlerin gizli niyetleri konusunda spekülasyonlarda bulunabilmemiz, ancak onları eleştiren sanatçıların niyetleri konusunda da spekülasyon yapabilmemiz durumunda hakça olur.

Bu anlamda, örneğin Sue Coe, PETA gibi kuruluşlara, sanatsal kariyerinde yükselme amacıyla hareket ettiğine dair şüphelere yer vermemek için isimsiz olarak yardım yaparak davasına daha iyi hizmet edebilirdi. Sonuçta yaptığı iş daha verimli olurdu.

Politika, ender olarak tek faktöre dayalı olarak işler. Dile getirilen niyetler ile getirilmeyenler birbirine ayrılmayacak bir şekilde bulaşmıştır ve bunlar da bazı güçler ve açmazlar nedeniyle çıkan zorlamaların getirdiği fedakarlıklar ile iç içe geçmiştir. Ancak politik sanatın genel eğilimi, bu geri döndürülemez ve kaçınılmaz kirlenmeyi gözardı etmek ve hiyerarşik olarak karşı görüşler çıkarmak amacıyla altta yatan ahlaki sonuçları sınırlandırmaktır.

Ahlaki saflığın bu işleyişi sanatsal uygulamalarda pek etkili olmaz. Çabalarının gerçek dünyadaki etkileri, veya sanat dünyasında zaten 'kazanılmış' olanlara vaaz veren, politik eylemcilik ile hayatını kazanan, ahlaksal karşı duruşlarıyla kendi tanıtımını yapan sanatçı olarak sorunlu konumu sorulduğunda diğerlerinde eleştirdikleri uzlaşmacı tavrı kendileri göstermekte sakınca görmezler, çünkü kendi çıkmazdaki durumları konusunda temiz kalabilmenin olanaksızlığının farkına varırlar.

Politik sanat konusunda soracağım başka bir soru da etkinliğidir. Sanatçı olarak alınan konum, kişiyi mecburen siyasetin gerçek canalıcı noktalarından uzaklaştırmaktadır. Politikacılar için, bazı politik köşe yazarları, hiçbir zaman araba kullanmamış arka koltuk sürücüleridir. Sadece kuramsal ve ideolojik bakış açılarından, ellerini kirletmeden konuşurlar. Gerçek hayatın zorluklarıyla başa çıkan politikacıların bakış açısıyla eleştiri hakça olamyıp kaçınılmaz olarak tek boyutludur. Politikacılar haklı olarak şu soruyu yönlendirebilirler: Eğer köşe yazarlarının motivasyonları politik ideolojileri ise, siyasal süreçler içinde doğrudan yer almaları, arkalarına yaslanıp başkalarını eleştirmelerinden daha anlamlı olmaz mı?

Aynı soru, savaşa, ahlaksız şirketlere, gizlilik hakkına saldırıya karşı sanat yapan politik sanatçılar için de genişletilebilir. İlginç olan içerik değil, etkin olamadıkları konusunda açık kanıtlara sahip olmaları veya kendilerine daha etkin bir alternatif sunulması durumunda bile mücadeleleri için hangi sebepten ötürü sanatı bir platform olarak seçtikleridir. Ne yazık ki, bu soru pek yönlendirilmemekte ve tartışmaya açılmamaktadır.

Değinmek istediğim son nokta, politik sanatçıların, sanatçı statülerini siyasal davalarının önüne koyma eğilimleridir. El Kaide ve Hamas gibi terörist grupların uzun dönemdeki bir problemi, varlıklarını amaçları ötesinde de sürdürme eğilimleridir. Özellikle İsrail ve Filistin arasında terörizm politik ve ekonomik yapının normal işleyişinin bir parçası olmuştur, öyle ki terörizmin birdenbire ortadan kalkması bölgede güç boşlukları ve kaos yaratacaktır. Bu tip bir ortamda, güç, statü ve kimliğin korunması ideolojik davanın önüne geçmekte, bu da terörizmin sürmesine neden olmaktadır. İronik olan nokta da düşmanın veya karşı ideolojini, kimliğin zorunlu bir bileşeni haline gelmesidir.

Bu, politik sanatta da olan politik bir problemdir. Sanatçı kimliği, amacın önüne geçmektedir. Sanatçı olarak tanınma konusundaki ısrar, motivasyonların saflığını bozmaktadır. Eleştirilen karşı ideolojiler çoktan kendi sanatsal kimlikleri için gerekli birer bileşen haline gelmiştir. Belli bir amaç için motive olmuş, toplumun isimsiz üyeleri olmak yerine sanatçı statülerinde ısrar ettikleri sürece, çözmeye çalıştıkları problemin devam etmesine daha çok katkıda bulunurlar.

Demokrasimiz, hepimizin eşit haklarla doğduğu ilkesi üzerine kurulmuştur. Politik sanatın büyük bölümü sanatı ve sanatçının görünürdeki kültürel otoritesini artırarak bu ilkeyi çiğnemektedir. Bir sanatçı tarafından ifade edilen politik bir görüş isimsiz bir vatandaşınkinden daha otoriter gözükmektedir. Bu yüzden politik sanatçılar fikirlerini isimsiz yurttaşlar olarak değil, sanatçı olarak dile getirmektedirler, oysa demokrasi fikri bu tip eşitsizlikleri ortadan kaldırmak ve hiçbir vatandaşın fikrinin diğerine oranla daha otoriter olmamasını sağlamaktır. Bu, Hollywood yıldızlarının politik görüşleri hakkında alenen beyanat vermemeleri yönündeki görüşün temelidir. Demokrasinin ilkelerine saygı duymak için, tanınmış kişiler, bizim politik görüşlerimizi temsil etmek için seçilen politikacılarla karıştırılmamalıdır.

Elbette bu değişik dereceleri olan bir konudur. Politik görüşleri beyan etmenin demokrasinin ilkelerini çiğnemek olarak kabul edilebileceği belirli bir ünlülük derecesi yoktur. Ancak, demokrasinin temel ilkeleriyle hemfikir iseniz, birincil amaç siyasal bir dava ise, sanatçı olmak yerine, siyaset sistemin içinde doğrudan yer almak halk için daha hakça olacaktır.

(Dyske Suematsu 2004)


Makale Detaylar
Gönderen: DJ Enkidu
Derecelendirme: ++++++++++ 100,0%
Yazar İletişim: http://www.dyske.com/index.php?view_id=816

1 kişi yorum yapmış.

BUHRAN - 20/02/2006
"Politik Sanat"gibi bir başlık seçip de G.Courbet`ye ve 1800`lere değinmemek,yazının ilerleyen kısımlarında da kendini gösteren tutarsız ve bilinçsiz yorumların ip ucudur,kanımca.

-Sanatçının birincil amacının siyasal dava olması,sanat icraasını bırakıp siyaset icrasına başlamasını gerektirmez. Taktir edilir ki,günübirlik siyasetin en alâsı bile sanat ve estetik yoluyla işlenen siyaset kadar vurgulu olamaz.Bir politikacı sanattan anlamayabilir ama sanatçı,politikadan da anlar çünkü zekâ genişlemesi sanatın doğasında zaten mevcuttur.

-60`lı yıllardaki politik sanattan söz ederken "eleştirel" ifadesini kullanmayı yeğlerim çünkü 60`lardaki politik sanat 1800`lerdeki gibi politika yapmıyordu.Doğrudur; sanatçı,ideolojisinden çok adını duyuruyordu.Bu ahlaksız tavrın da 68 kuşağına iyilik kadar kötülüğü oldu.Örneğin Fransa`dan başlayarak gençler ve özellikle akademi öğrencileri,savundukları ideolojini kapağını aralayıp sayfalarına bakmayı bile denemediler.sadece asilik yaptılar.Çünkü 60`ların politik denen sanatı,sadece anarşizmi doğurdu.Hattâ,liberal düşünceye sevetti farkettirmeden ve gençler de tıpkı "politik sanatçılar" gibi şöhret peşindeydiler.Günümüzde de örneği çoktur.Bu nedenle,olsa olsa eleştirel (bu bile saygıdeğer)sanat denilebilir.Nitekim,Fransız İhtilali sırasında sanatçılar,kalemi,fırçayı bırakmış silah tutmuşlardı.Sonra ise birçok sanatçı siyasal alanda görev almıştı çünkü politik sanat o döneminkiydi.60`lardaki ise daha çok eleştirel sanattır.Sanatçı kimliğinin öne geçmesi doğaldır.Burada çift başlı bir olgu doğdu.Sanatçılar,1789`da da sanatçı kimliklerini terketmediler.20.asırdakiler de kimliklerini korudular ama onlar,sadece eleştirdiler ve asıl amaç politika olmadığı için politik sistemede görev almadılar.Aslında,siyasî sanat da yapsa hiçbir sanatçınınsanatçı kimliğini arka sıraya atıp,siyaset kürsüsüne çıkma zorunluluğu yoktur.(Soba,ısınmak içindir ama bu durum,sobanın kestane kızartmakta kullanılamayacağı anlamına gelmez).

-Demokrasi istediğiniz anda istediğiniz yöne çekebileceğiniz bir kavram ve aynı zamanda uygulamadır."Herkesin fikir otoritesinde aynı eşitlik olmalıdır" görüşü bana şüpheli geldi.Herhangi bir vatandaşın fikri,diğerine göre daha otoriter olmayacaksa sonuçta hangi fikir uyguylamaya geçecek?Demokrasiye böyle toz pembeci gözlüklerle bakarsanız ortaya adalet değil belirlenimci(determinist)kamu çıkar ki bu tür kamuların tekellerce yönetilmesi daha kolay olur.Asıl o zaman eşitsizlik doğar.Demokrasiye eşit olma yönünden değil adil olma yönünden bakmalıyız.

-İşte,bu türden toz pembe ve sunî demokrasi tabirleri sebebiyledir ki Hamas bir terör örgütü ilân ediliyor.K.Irak`taki direnişçiler terör örgütü ilân ediliyor.Bu düşünce ya vicdansızlara ya da cahillere yakışır. Nasıl ki demokrasi "herkesin dediği,çoğunluğun dediği" anlamına gelmez ve o,adil olma anlamına gelir. adalet,gerektiğinde bir kişi için bin kişiyi gözden çıkarmaktır;yıkıp yakmak da her zaman terör değildir.Hamas`a terör örgütü dersek,K.Irak`takileri kafakesici ilân edersek ,aynı durumda kaldığımızda tükürdüğümüzü yalamak zorunda kalırız.Demek ki,demokrasi,her vatandaşın aynı fikir otoritesine sahip olmasını doğurmamalıdır.Bir çok doğru olabilir ama doğruluk bir tanedir.İşte,bu tür popüler,popülist,toz pembe ve manipleci açıklamalar ve düşünüşler yüzünden sanat,politik sanat,eşeltirel sanat...terör ve direniş kavramları da aynı potada eriyor.Dikkat edelim;kavramlara ve de hadiselerin özündekilere iyi bakalım.

Yorum yaz!

Sadece üyeler yorum yazabilir. Üye olmak için tıklayın.

Ana sayfa | Makaleler

Aç

Haftanın Yazısı: CIA’nin Kültürel Silahı: Çağdaş Sanat

EN İYİ MAKALELERrss

Makaleler bölümündeki en iyi 5 içerik.
Eser Analiz Yöntemleri
Sanat olgusunun varlığını kavramanın en doğru yolu, sanat eserini çözümlemekte yatmaktadır. Bu konuya karşı XX.yüzyıl başlarında ilgi uyanmaya başlamış ve 1915 yılında Heinrich Wölfflin ve sonrasında Erwin Panofsky ...
Türk Resminde Kurtuluş Savaşı Teması
Sanatın toplumsal yapılara, bağlı gelişmesiyle, sanatçının yaratımını politik, ekonomik, kültürel şartlara uyumlu bir tavırla gerçekleştirmesi özdeştir. Bu arada tarihî sürecin hiçbir döneminde varlığı inkâr edileme...
Sokrates ve Felsefesi
M.Ö. 469-399 yılları arasında yaşamış olan ünlü Yunanlı düşünür. Platon’un hocası olan Sokrates, yazılı hiçbir şey bırakmamış, tüm zamanını özellikle gençlerle felsefe tartışarak geçirmiştir. Görüşleri, tartışmaları...
Altın Oran
“Altın oran kavramı ve bu kavramın gizemi nedir?” diye düşündüğünüz olmuştur. Belki de bu kavramı ilk defa duymuşsunuzdur. Peki, nedir altın oran, nereden çıkmıştır, pratik hayatta kullanımı var mıdır? Doğada rastla...
Modernizm ve Sanat Akımlarından Notlar
1750’lerden 1890’lara kadar süren ilk sanayi devrimi ardından, 2. Sanayi Devri 1896’larda başlayıp 1928’e kadar sürmüştür. Dünya devletleri, bu olayların ardından hızla ilerleme kaydetmiştir....

SON 5 MAKALErss

Sanat, Sanatçı, Sanat Eseri ve Ahlak
Günümüzde üzerinde en çok konuşulan mevzulardan birisi de sanat veya sanatçı konusudur. Düzeysiz ve niteliksiz birçok insana "sanatçı" ve bunların ortaya koydukları şeylere de "sanat" denildiği g...
Birey ve Toplum İçin Sanat Eğitiminin Gerekliliği
Bu araştırmada birey ve toplum için genel eğitim bütünlüğü içerisinde sanat eğitiminin neden gerekli olduğunu vurgulanmak amaçlanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler, genel tarama modeli çerçevesinde literatür ta...
Dijital Sanat
Elektronik ortamda üretilen sanat olarak kısaca tanımlanabilen dijital sanat, çağdaş bilgiyi, bakışı ve bilinci, teknolojiye ilişkin kuramlar ve kavramlarla değiştirmekte ve dönüştürmektedir. Birden fazla sanatsal b...
Bir Sanatsal İfade Aracı Olarak Dijital Oyunlar
Kasım 2012’de New York Modern Sanatlar Müzesi’nin resmi sitesinde dijital oyunlardan oluşan bir koleksiyonunu müzede sergileneceği duyuruldu. Sanat eleştirmeni Jonathan Jones duyuruya katılımcı doğaları gereği oyunl...
Sanatın Yeni Evresi Olarak Bilgisayar Oyunları
Bilgisayar oyunları dönüşmekte olan sanat evresinin son boyutu olarak, belirli alt disiplinlerle nitelik kazanmaktadır. Bu kavramlar klasik kompozisyon kuralı, Grek idealizmi, formalizm, maniyerizm, sinematografi, ü...

Navigasyon

Galeri
Üye/Ziyater
  • . Aktif üye sayısı (0)
  • . Aktif ziyaretçiler (34)
  • . Kayıtlı üye sayısı (1133)
  • . Yeni Üyelik
Açılış sayfası yap Sayfa basina git